Volgrecht
Volgrecht vastgesteld in de auteurswet
Het volgrecht is het onvervreemdbare recht van de maker van een origineel van een kunstwerk om telkens bij latere verkoop van dat kunstwerk een percentage te ontvangen van de verkoopprijs. Het volgrecht is beperkt tot originelen van kunstwerken, waaronder verstaan worden de originelen van werken van grafische of beeldende kunst (zoals schilderijen en beeldhouwwerken). Bovendien is het volgrecht alleen verschuldigd als bij de verkoop van het werk een professionele kunsthandelaar betrokken is, zoals veilinghuizen en galeriehouders. Op bijvoorbeeld verkopen tussen particulieren onderling rust geen volgrecht. De vergoeding, die aan de kunstenaar ten goede komt, is alleen verschuldigd bij verkoopprijzen vanaf € 3.000.
Het volgrecht wordt traditioneel, en ook door de Europese richtlijn, als verwant aan het auteursrecht gezien. Daarom is de richtlijn geïmplementeerd in de Auteurswet. In overeenstemming hiermee duurt het volgrecht net zo lang als het auteursrecht, nl. tot 70 jaar na het overlijden van de kunstenaar.
Tarief - Om de administratieve lasten te beperken heeft Nederland gekozen voor de maximale toepassingsdrempel die de EU toestaat. De regeling geldt daarom alleen voor doorverkoop van kunstwerken met een verkoopprijs vanaf € 3.000.
| Vanaf | Tot | Tarief |
| € 3.000 | € 50.000 | 4% |
| € 50.000,01 | € 200.000 | 3% |
| € 200.000,01 | € 350.000 | 1% |
| € 350.000,01 | € 500.000 | 0,5% |
| € 500.000,01 | 0,25% |
|
Maximale volgrechtvergoeding: € 12.500. |
||
De volgrechtvergoeding is gemaximaliseerd op € 12.500; deze grens wordt bereikt bij een verkoopprijs van € 2.000.000. De berekeningsgrondslag is de verkoopprijs exclusief belastingen. De regeling geldt ongeacht of er bij de doorverkoop winst wordt gemaakt of verlies wordt geleden.
Voorbeelden -
- werk wordt doorverkocht voor € 5.000, afdracht wegens volgrecht dus € 200.
- werk wordt doorverkocht voor € 1.000.000, afdracht wegens volgrecht € 10.000.
Commentaar - De Nederlandse kunstwereld is erg verdeeld over de volgrechtregeling en heeft de totstandkoming er van overwegend proberen te verhinderen. Redenen zijn o.a.:
- Er wordt veel administratieve rompslomp verwacht. De administratie zal in Nederland dienen te worden verricht door de auteursrechtenorganisatie Stichting Beeldrecht (in België werd dit al veel langer uitgevoerd door SABAM, de Belgische Vereniging van Auteurs, Componisten en uitgevers).
- Maar zeer weinig levende kunstenaars zullen van de regeling profiteren. Velen begrijpen niet waarom de erven van een kunstenaar wel zouden moeten profiteren.
- Voor Nederland is door NedArt in 1999 de volgende schatting gemaakt: opbrengst volgrecht circa € 2.000.000. Na aftrek kosten blijft over om te verdelen € 1.500.000. Hiervan komt circa 40% toe aan Nederlandse kunstenaars, vrijwel geheel aan een zeer beperkt aantal gerenommeerde kunstenaars.
- Gevreesd wordt dat het verhandelen van kostbare kunstwerken meer dan voorheen zal plaats gaan vinden in landen waar de volgrechtregeling niet van toepassing is, zoals de Verenigde Staten en Zwitserland. Dat heeft nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid binnen de EU en is een contraproductief gevolg van de regeling.
De stichting Beeldrecht en de Nederlandse Galerie Associatie verwachten, dat de professionele kunsthandel de volgrechttarieven zal doorberekenen in de verkoopprijzen.
Volgrecht en BTW - Het volgrecht geeft de kunstenaar of, na zijn dood, zijn erfgenamen een aandeel in de winst bij elke doorverkoop van zijn kunstwerken. Er is evenwel geen enkele rechtsverhouding tussen de koper van het kunstwerk en de kunstenaar en, dientengevolge, geen belastbare handeling in de zin van de zesde BTW-Richtlijn (artikel 2) van de Europese Commissie.
Zie ook:
Instituut voor Informatieracht Universiteit van Amsterdam.
Kamerstukken 2004-2005: Aanpassing auteurswet 1912.